Paleis Het Loo | Gala-glasberline
Bezoek nieuwe site U bevindt zich op de oude website van Paleis Het Loo omdat deze pagina nog niet op de nieuwe website van Paleis Het Loo bevindt. Sluit deze melding of bezoek de nieuwe website.
Sluiten

Gala-glasberline

t/m 4 juni 2017

Ter gelegenheid van het gouden huwelijksjubileum van H.K.H. Prinses Margriet en prof. mr. Pieter van Vollenhoven is de trouwkoets te zien in het Koetshuis van museum Paleis Het Loo. In het monumentale stallencomplex is speciale aandacht voor drie bijzondere rijtuigen van het type gala-berline. Voor deze gelegenheid worden de gala-berline en gala-coupé uit de vaste opstelling tijdelijk aangevuld met de gala-glasberline. De drie rijtuigen zijn afkomstig van het Koninklijke Staldepartement uit Den Haag, dat de gala-glasberline nog regelmatig gebruikt. Samen vertellen deze rijtuigen een verhaal over koninklijk ceremonieel vertoon: bij een inhuldiging of op Prinsjesdag, bij een koninklijk huwelijk of uitvaart.

Het huwelijk

Speciaal ter gelegenheid van het huwelijk van prinses Margriet met Pieter van Vollenhoven, in januari 1967, werd een Gala Berline gerestaureerd en ook rondom voorzien van ramen. Het rijtuig, gebouwd door Pierce & Co in Londen en rond 1836 aangekocht door Koning Willem I,  werd na de aanpassing omgedoopt tot Gala Glas Berline of kleine Glazen Koets. Na het huwelijk bleef het bij ceremonieel gebruik gereserveerd voor prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven. Sinds de troonswisseling van 2013 wordt het op dezelfde manier gebruikt door Prins Constantijn en Prinses Laurentien.

1-prinses-margriet-en-pieter-van-vollenhoven-in-de-gala-glasberline-den-haag-10-januari-1967-foto-polygoon-rvd

Van rijtuigen naar auto’s

2-gala-glasberline-op-paleis-het-loo-foto-menno-mulder-180_lrHet jaar 1911 markeert een belangrijk moment in het bestaan van het Koninklijke Staldepartement. Met de aanschaf van de eerste hofauto, een Spyker, en de oprichting van een aparte afdeling voor automobielen werd het dagelijks vervoer van de vorst definitief gemotoriseerd. In de jaren daarna zou het aantal auto’s in de koninklijke stallen snel toenemen, terwijl het aantal paarden en rijtuigen wat moest inleveren. Gelukkig waren zowel Koningin Wilhelmina als haar echtgenoot Prins Hendrik groot paardenliefhebber. Niet alleen lieten ze zich graag per rijtuig vervoeren, ook reden ze zelf en beiden konden uitstekend mennen. Het uitgestrekte Kroondomein rond Paleis Het Loo op de Veluwe leende zich bij uitstek voor lange ritten.

paardenkracht-en-autopracht_paleis_2015-paleis-het-loo-foto-menno-mulder-239_bewDaarnaast werden rijtuigen ook ingezet bij de koninklijke jacht. Tussen 1907 en 1909 verrees er zelfs een heel nieuw stallencomplex van koninklijke proporties bij Paleis Het Loo dat plaats bood aan liefst 88 paarden en 50 rijtuigen! De auto was nog zo’n nieuw fenomeen dat in een garage nog niet was voorzien.

Hoewel de drie afdelingen binnen het Koninklijk Staldepartement – rijstal, koetsstal en garage – probleemloos naast elkaar konden bestaan, veranderde met de introductie van de auto wel de rolverdeling. Voor de dagelijkse ritten kreeg het gemotoriseerd vervoer de voorkeur boven het rijtuig. De koetsstal zou zich gaan concentreren op ceremoniële ritten.

Ceremonieel gebruik

De ceremoniële optocht gold en geldt als bijzondere en tegelijk spectaculaire vorm van koninklijke presentatie. De Vorst treedt hiermee als staatshoofd naar buiten. De meest bekende ceremoniële optocht is de jaarlijkse rijtoer op Prinsjesdag, wanneer de koning met zijn gevolg vanuit Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal op het Binnenhof wordt vervoerd voor het uitspreken van de Troonrede. De koning en koningin zitten bij deze gelegenheid in de Gouden Koets. Dit rijtuig uit 1898 is zonder twijfel het bekendste rijtuig van Nederland en ook het meest representatieve. De komende jaren wordt de Gouden Koets gerestaureerd en wordt in plaats hiervan de Glazen Koets (uit 1826) gebruikt voor ceremoniële koninklijke rijtoeren.

Beide rijtuigen zijn spectaculaire uitvoeringen van het type gala-berline. Dit is de luxe variant van een gesloten, vier-persoons reisrijtuig vernoemd naar de stad waar het aan het eind 17e eeuw werd ontwikkeld, maar dan voorzien van ramen rondom zodat de vorst goed zichtbaar is.

De Glazen en Gouden Koets zijn exclusief voorbehouden aan de koning en koningin. Met de overige gala-berlines wordt tijdens ceremoniële ritten het koninklijke gevolg vervoerd. Bijvoorbeeld tijdens Prinsjesdag, bij een inhuldiging of koninklijk huwelijk.

gesneden-leeuwenkopjes-en-c-veren-aan-de-achterkant-van-de-koninklijke-gala-berline-in-de-stallen-van-paleis-het-loo-foto-paleis-het-looHoewel ook de reguliere gala-berlines in maat en uitvoering van elkaar verschillen (ze werden in een periode van 70 jaar bij verschillende rijtuigbouwers in binnen- en buitenland besteld), is hun decoratie nagenoeg gelijk: de wielen, het onderstel en de onderzijde van de het-interieur-van-de-koninklijke-gala-berline-in-de-stallen-van-paleis-het-loo-foto-paleis-het-lookast zijn ossenbloed rood geschilderd met biezen in scharlakenrood. De bovenzijde van de kast is zwart gelakt. De deuren en de bok zijn voorzien van een gekroond rijkswapen. De stoffering is uitgevoerd in rood zijde of rood laken.

  • Prinses Margriet
    de gala-glasberline
    Prinses Margriet
Prinses Margriet
in de gala-glasberline, 10 januari 1967
foto vergroten
de gala-glasberline
foto vergroten
Prinses Margriet
in de gala-glasberline, 10 januari 1967
foto vergroten