Paleis Het Loo | Aanwinst met bijzondere geschiedenis
Bezoek nieuwe site U bevindt zich op de oude website van Paleis Het Loo omdat deze pagina nog niet op de nieuwe website van Paleis Het Loo bevindt. Sluit deze melding of bezoek de nieuwe website.
Sluiten

Aanwinst met bijzondere geschiedenis

dinsdag 3 februari 2015 / door Marieke Spliethoff

Vanaf deze week zijn in Paleis Het Loo de aanwinsten te zien die het museum in 2014 door aankoop of dankzij schenking kon toevoegen aan de collectie. Zo werd onder andere een kleurrijk portret van koningin Wilhelmina aangekocht. Dit portret heeft een bijzondere geschiedenis.

Portret Wilhelmina door Hofker - schenking SKLRegeringsjubileum

Het portret van koningin Wilhelmina door Willem Gerard Hofker (1902-1981) werd in juni vorig jaar aangekocht op een veiling van het Zeeuws veilinghuis in Middelburg. Van dit portret werd de eerste versie gemaakt met het oog op Wilhelmina’s veertigste regeringsjubileum in 1938. Van koningin Wilhelmina bestaan niet veel geschilderde portretten die haar op latere leeftijd laten zien. In de jaren 1920 en 1930 was de portretfotografie al zover ingeburgerd, dat voor officiële gelegenheden eerder een beroep op een fotograaf dan op een kunstschilder werd gedaan.

Foto voor regeringsjubileum 1937, door hoffotograaf Franz ZieglerHet aangekochte portret kent een wonderbaarlijke geschiedenis. Eigenlijk is het de werktekening voor een portret in olieverf, dat Willem Hofker in 1937 in opdracht van de Koninklijke Pakketvaart Maatschappij (KPM) vervaardigde voor het hoofdkantoor van deze scheepvaartmaatschappij in Batavia (het huidige Jakarta, de hoofdstad van Indonesië). Als voorbeeld diende een foto van hoffotograaf Franz Ziegler uit 1937 die weliswaar voor de viering van het regeringsjubileum was gemaakt, maar werd afgekeurd. De koningin heeft echter een exemplaar van deze foto aan Willem Hofker ter beschikking gesteld. Zij heeft dus niet voor dit portret geposeerd.

Batavia

In januari 1938 was het schilderij klaar en werd het verscheept naar Batavia. De studie in krijt hield Hofker zelf. Er werden vijfhonderd kleurenreproducties van het schilderij gemaakt, waarvan er vierhonderd waren bestemd ter decoratie van de schepen en de kantoren van de KPM. De andere waren te koop en hiervan is een exemplaar in de collectie van Paleis Het Loo.

Het schilderij is verloren gegaan in 1945 tijdens de oorlog in Nederlands-Indië. In 1948, toen het gouden regeringsjubileum van koningin Wilhelmina voor de deur stond, besloot Hofker de studie in krijt, die hij had bewaard, te verfraaien en aan de KPM aan te bieden. De KPM heeft dit aanbod aanvaard. Het portret werd klaargemaakt voor verscheping en lag in een kist opgeslagen in een loods in het Amsterdams havengebied, toen de Republiek Indonesië in december 1949 werd uitgeroepen. Het transport heeft daarom nooit plaatsgevonden en het portret werd vergeten. Jaren later is het herontdekt, toen de loods als opslag werd gehuurd door het levensmiddelenbedrijf Honig. In een kist werd het portret gevonden. Het is in 2014 door een particuliere eigenaar ter veiling aangeboden en aangekocht door Paleis Het Loo. De Stichting ’t Konings Loo was direct enthousiast en zegde toe de aankoop te willen financieren. Heel hartelijk dank daarvoor!

Onthulling van portret Wilhelmina door de voorzitter van Stichting 't Koningsloo

Details

Het portret is rijk aan interessante details. De krijttekening is opgewerkt met dekkende waterverf en is door W.G. Hofker in de linkerbovenhoek gesigneerd en gedateerd 1937-1948. In de rechterbovenhoek heeft hij ook de jaartallen van Wilhelmina’s regeringsperiode aangebracht: 1898-1948.

Koningin Wilhelmina is zittend in driekwart lengte afgebeeld. Zij is gekleed in een hardblauwe avondjapon met zilveren motieven, met daaroverheen een lichte avondmantel met grote bontkraag en manchetten. Zij draagt de zogenaamde Mellerio juwelen, namelijk het diadeem, het collier, het devant-de-corsage en de waaier, die in 1888 door koning Willem III bij het Parijse juweliershuis Mellerio dits Meller zijn gekocht voor zijn jonge echtgenote koningin Emma.

Hare Majesteit Koningin MaximaHet diadeem met robijnen (op het portret blauw ingekleurd) wordt regelmatig door koningin Máxima gedragen. De waaier, die oorspronkelijk werd gedragen aan een snoer van 462 parels, is in 1888 aan beide zijden beschilderd met voorstellingen van een aantrekkelijke jonge dame door de Franse kunstenaar L.R. de Cuvillon. De stoel waarin Wilhelmina zit, wordt bewaard in Paleis Noordeinde. De japon ten slotte bevindt zich in de collectie van Paleis Het Loo, maar is niet meer in de originele staat. Hij is later vermaakt. De mantel is niet bewaard gebleven.

Het portret is vanaf deze week het hele jaar te zien in de Aanwinstenkamer in de Oostvleugel van Paleis Het Loo, samen met enkele andere bijzondere aanwinsten. De Oostvleugel is vanaf 13.00 uur geopend.

  • Portret koningin Wilhelmina
    Foto koningin Wilhelmina (1937)
    Presentatie aankoop
  • Hare Majesteit Koningin Máxima
Portret koningin Wilhelmina
Geschilderd door Willem Gerard Hofker en in 2014 aangekocht door Paleis Het Loo
foto vergroten
Foto koningin Wilhelmina (1937)
Door Franz Ziegler (1893-1939). Collectie: Koninklijke Verzamelingen Den Haag
foto vergroten
Presentatie aankoop
Het portret van koningin Wilhelmina werd in juni 2014 gepresenteerd bij het afscheid van het bestuur van Stichting 't Konings Loo. Foto: Paleis Het Loo
foto vergroten
Hare Majesteit Koningin Máxima
april 2013 © RVD; foto: Koos Breukel
foto vergroten