Paleis Het Loo | Anna Paulowna, kleurrijke koningin
Bezoek nieuwe site U bevindt zich op de oude website van Paleis Het Loo. De disclaimer, cookieverklaring en privacyverklaring van de nieuwe website van Paleis Het Loo zijn ook van toepassing op deze archiefsite. Ik ga akkoord, sluit deze melding.
Sluiten

Anna Paulowna, kleurrijke koningin

maandag 26 september 2016 / door Paul Rem

Dit jaar is het tweehonderd jaar geleden dat de Russische grootvorstin Anna Paulowna met de latere koning Willem II trouwde en naar ons land kwam. In een grote tentoonstelling besteedt Paleis Het Loo (te zien vanaf 6 oktober) aandacht aan deze exotische vorstin, met portretten, juwelen en typisch Russische siervoorwerpen.

beeld-1-portret-anna-paulowna-door-j-b-van-der-hulstEen trotse Romanov

Het koninkrijk van koning Willem I was nog maar een paar maanden oud, of ons land werd in 1815 opgeschrikt door de Slag bij Waterloo. De Franse keizer Napoleon werd in de omgeving van Brussel (België was toen onderdeel van ons koninkrijk) verslagen. De jonge Prins van Oranje had in de geallieerde legers actief aan de strijd deelgenomen en was zelfs gewond geraakt. Na de goede afloop werd hij overladen met eerbewijzen. Tsaar Alexander I stelde koning Willem I voor zijn jongste zusje Anna Pavlovna met de jonge oorlogsheld te laten trouwen. Prins Willem en grootvorstin Anna gingen akkoord en met een oogverblindende pracht en praal werd in Sint-Petersburg het huwelijk gesloten.

beeld-2-anna_paulowna-in-balkostuumOp 23 augustus 1816 kwam Anna Paulowna (zoals de Hollanders haar gingen noemen) aan op Paleis Het Loo. Het verschil met de Russische paleizen moet haar onmiddellijk zijn opgevallen. Gedurende haar leven heeft het verschil tussen de grandeur van het tsarenhof en het sobere hofleven in de bescheiden Hollandse paleizen een rol gespeeld. “Ik ben in de eerste plaats een Russische grootvorstin, en dan pas koningin van Nederland. Het is een eer voor een land een Russische grootvorstin als koningin te krijgen!”, liet zij zich eens ontvallen aan een kamerheer. Zich altijd bewust van haar hoge afkomst speelde zij aan het Oranjehof een schitterende rol, overladen met juwelen. Russin bleef zij in hart en nieren, en ook in elk van de paleizen die zij in ons land bewoonde had zij haar eigen Russisch-orthodoxe kapel, compleet met priesters en zangers.

Porselein en malachiet

Nu, tweehonderd jaar later, is er aandacht voor deze vorstin, die glans en rijkdom naar het hof bracht. Letterlijk, want bij haar huwelijk nam zij honderd grote kisten mee, gevuld met de meest kostbare meubelen, juwelen, serviezen en kleding. Niet alles bleef bewaard, maar in de tentoonstelling zijn wel haar porseleinen tafelservies, haar kapel-uitrusting en de monumentale toiletspiegel te zien die naar Nederland meekwamen.

beeld-3-a-en-b

beeld-4-kistje-malachietOpvallende stukken zijn de siervazen, pendules, tafelstukken, bureau-artikelen en zelfs meubelen van verguld brons met gifgroen malachiet, een koperafzetting die in Anna Paulowna’s tijd werd gedolven in de Russische Oeral, en dat door de Keizerlijke Steenslijperij werd verwerkt tot voorwerpen die vooral bedoeld waren om indruk te maken.

Juwelen

Anna Paulowna bezat een vracht aan juwelen, die eveneens in het uitgestrekte Rusland werden gedolven. Zij bezat uitgebreide juwelensets met diamanten, parels, robijnen, smaragden en saffieren. De meeste van deze ‘parures’ kwamen na Anna Paulowna’s dood in handen van haar enige dochter Sophie, die in Duitsland woonde.

beeld-5-collierEdelstenen die in ons land bleven, werden in opdracht van koningin Emma in nieuwe juwelen toegepast. Gelukkig bleef één parure bewaard (een parelcollier met door diamanten omzette amethisten, twee broches en twee oorhangers) omdat Anna Paulowna die tijdens haar leven aan een bevriende familie schonk. Dit is een van de topstukken van de tentoonstelling.

De tentoonstelling wordt op 5 oktober geopend door Koningin Máxima en is te zien tot en met 5 februari 2017.

Bij de tentoonstelling verschijnt het boek Anna Paulowna, een kleurrijke Romanov aan het Nederlandse hof  (uitgeverij Waanders).

  • Anna Paulowna
    Anna Paulowna in balkostuum
    Twee vazen, beschilderd met eigentijdse Hollandse zeestukken
  • Twee vazen, beschilderd met eigentijdse Hollandse zeestukken
    Beeld 4 > Kistje van malachiet, versierd met het gekroonde monogram van Anna Paulowna
    Collier met amethist en diamanten
Anna Paulowna
Jean Baptiste van der Hulst, ca. 1835, olieverf op doek, Koninklijke Verzamelingen, Den Haag
foto vergroten
Anna Paulowna in balkostuum
Jean Chrétien Valois, 1845, aquarel, Koninklijke Verzamelingen, Den Haag
foto vergroten
Twee vazen, beschilderd met eigentijdse Hollandse zeestukken
Keizerlijke Porseleinmanufactuur, Kornilov en B. Stolstov (porseleinschilders), Sint-Petersburg, 1828, porselein, Rijksbezit in beheer bij de Intendance der Koninklijke Paleizen
foto vergroten
Twee vazen, beschilderd met eigentijdse Hollandse zeestukken
Keizerlijke Porseleinmanufactuur, Kornilov en B. Stolstov (porseleinschilders), Sint-Petersburg, 1828, porselein, Rijksbezit in beheer bij de Intendance der Koninklijke Paleizen
foto vergroten
Beeld 4 > Kistje van malachiet, versierd met het gekroonde monogram van Anna Paulowna
Rusland of Frankrijk, 1820-1840, malachiet en verguld brons, Rijksbezit in beheer bij de Intendance der Koninklijke Paleizen
foto vergroten
Collier met amethist en diamanten
Rusland, eerste helft 19e eeuw, diamanten en amethist, privécollectie
foto vergroten