Paleis Het Loo | Een groen–wit-rode kerst op Het Loo
Bezoek nieuwe site U bevindt zich op de oude website van Paleis Het Loo omdat deze pagina nog niet op de nieuwe website van Paleis Het Loo bevindt. Sluit deze melding of bezoek de nieuwe website.
Sluiten

Een groen–wit-rode kerst op Het Loo

zondag 21 december 2014 / door Renske Ek

Zoals elk jaar is in deze periode Paleis Het Loo in kerstsfeer met feestelijk gedekte tafels, kerstbomen en groenversiering. Er is veel te vertellen over de tradities rondom het kerstgroen.

Kerstboom

In het paleis staan prachtig versierde kerstbomen. Maar waar komt die gewoonte om met Kerst een boom binnen te zetten eigenlijk vandaan? Dit gebruik stamt pas uit de 19e eeuw. De boom stond eerst alleen maar in kerken, maar aan het einde van de 19e eeuw haalde men de boom ook naar de huiskamer. In Duitsland was het in de tijd van de Germanen al gebruikelijk om in de kersttijd groene twijgen in huis te hangen en lichten te branden als afweermiddel tegen boze geesten. In de christelijke traditie staat het groen voor de eeuwige hoop en het nieuwe leven (de geboorte van Jezus). Later werden deze twee verschillende tradities gecombineerd in een kerstboom, versierd met kaarsen.

In de zitkamer van koning Willem II op Paleis Het Loo is te zien dat in de 19e eeuw de Victoriaanse boom in de mode was, een kerstboom waar de takken als platte etages gesnoeid werden. Hiervoor wordt nu wel een moderne Nordmann spar (Abies nordmanniana) gebruikt, deze is bekend vanaf 1841 en heeft van zichzelf goed horizontaal staande takken.

De Victoriaanse kerstboom in de Zitkamer van koning Willem II (foto: …)Het gebruik om grote kerstbomen feestelijk verlicht op openbare pleinen te plaatsen is in het begin van de 20e eeuw overgewaaid vanuit Amerika. Op het voorplein van Paleis Het Loo, de Bassecour, staat elk jaar een enorme kerstboom. Deze boom is afkomstig uit Kroondomein Het Loo en wordt elk jaar zelf door de tuindienst opgehaald en geplaatst.

Maretak

Voor de komst van het christendom werd maretak (Viscum album) beschouwd als een heilige plant met magische krachten. Toen het christendom belangrijk werd, lukte het niet om de maretak zomaar te verbannen uit de huizen. In de Victoriaanse tijd ging de maretak dan ook tot de kersttradities behoren. Kerst moest liefde en vriendschap bevorderen. Omdat de geboorte van Jezus ook als vruchtbaarheidssymbool gezien kon worden was de weg vrij voor de maretak, hoewel het gebruik niet werd gezien als een christelijke traditie. Er werd dus geduld dat maretak aanwezig was rond de kersttijd, maar met Driekoningen moest al het groen weg. Bleef er na die dag nog groen in huis over, dan bracht dat ongeluk! En dus werd al het groen verbrand. Kerstboomverbrandingen zijn een overblijfsel uit die tijd.

Groen, rood en wit

Niet alleen de kerstbomen zorgen voor het kerstgevoel, ook de verdere groenversiering draagt bij aan de juiste sfeer én geur. Is het u wel eens opgevallen dat bijna alle planten die traditioneel gebruikt worden tijdens kerst rood of wit zijn? Denkt u maar aan het rood van de kerstster of pionsettia (Euphorbia pulcherrima), de Amaryllus, de Hulst (Ilex aquifolium) of de rode Azalea (Rhododendron simsii).

De Kerstster (Euphorbia pulcherrima) in de Zitkamer van koningin Sophie

Het wit is bijvoorbeeld te vinden in de kerstroos (Helleborus niger), de witte Hyacint, de witte Azalea (Rhododendron simsii) en bij de besjes van de maretak of mistletoe (Viscum album).

Het zijn natuurlijk allemaal planten die rond Kerst bloeien (of in bloei gebracht kunnen worden) of mooi in vrucht staan, maar toch zijn ook de kleuren van belang. Groen, rood en wit zijn voor velen dé kerstkleuren bij uitstek. De kleuren verwijzen tevens terug naar het kerstverhaal. Rood is de kleur van de liefde en van passie, het staat voor offer en vreugde. Rood verwijst terug naar het bloed dat Christus liet stromen gedurende zijn leven voor de mensheid.

De witte Azalea (Rhododendron simsii) op de trap naar de Audiëntiezaal.

En het wit? Wit is de kleur van het licht. Het wijst naar onschuld en maagdelijkheid. Het kindje Jezus heeft altijd een wit kleed aan. En witte bloemen zijn veelal gebruikt als verwijzing naar Maria. Wellicht is wit in de moderne tijd tevens een verwijzing naar onze wens voor een witte kerstmis.

  • De Kerstster
    De witte Azalea
    Kerstboeket
  • De Victoriaanse kerstboom
De Kerstster
(Euphorbia pulcherrima) in de Zitkamer van koningin Sophie
foto vergroten
De witte Azalea
(Rhododendron simsii) op de trap naar de Audiëntiezaal.
foto vergroten
Kerstboeket
Eén van de kerstboeketten in het paleis
foto vergroten
De Victoriaanse kerstboom
in de Zitkamer van koning Willem II - Foto: Hesmerg
foto vergroten