Paleis Het Loo | In gala aan het hof
Bezoek nieuwe site U bevindt zich op de oude website van Paleis Het Loo. De disclaimer, cookieverklaring en privacyverklaring van de nieuwe website van Paleis Het Loo zijn ook van toepassing op deze archiefsite. Ik ga akkoord, sluit deze melding.
Sluiten

In gala aan het hof

dinsdag 6 mei 2014 / door Trudie Rosa de Carvalho

De bezoekers van de tentoonstelling Royal Showpieces: Een koninklijke ontmoeting met Dutch Design treffen in kamer 3, één van de vorstelijke vertrekken die speciaal voor deze tentoonstelling zijn omgetoverd, onder nr. 60 een galalijfje aan van koningin Wilhelmina (1880-1962). Dit lijfje is onderdeel van een koninklijk ensemble, waar meer over valt te vertellen.

Het lijfje van koningin Wilhelmina door Sef VerstraatenHet galalijfje vormt een geheel met een prachtige hofsleep, die vroeger ook wel manteau de cour werd genoemd. Bij officiële ontvangsten, diners en feesten aan het hof droeg men vaak galakleding en aan deze speciale kleding werden al vroeg bepaalde eisen gesteld. Deze stonden beschreven in de hofetiquette uit 1815, die in opdracht van koning Willem I (1772-1843) werd vastgesteld. Daar werd besloten dat de dames aan het hof dienden te verschijnen met lange slepen, korte mouwen, waaiers, witte leren handschoenen, witte of gekleurde stoffen en zijden schoenen. Hoeden waren echter streng verboden, men diende het haar mooi te kappen. In 1825 werd hieraan toegevoegd dat de dames ook hofmantels of manteaux de cour (zoals ze toen ook wel genoemd werden) dienden te dragen. Deze regels golden bijna voor alle gala ontvangsten, met uitzondering van bals, thé dansants en déjeuners.

De hofsleep maakte deel uit van de bruidsuitzet van koningin Wilhelmina, die in 1901 trouwde met prins Hendrik van Mecklenburg-Schwerin (1876-1934) en het lijfje werd later bijgemaakt. Het Parijse modehuis Nicaud leverde de sleep die oorspronkelijk gedragen werd in combinatie met een witte japon met Brusselse kant, een sluier, witte kousen en witte moiré schoenen. Alleen het lijfje en de sleep zijn bewaard gebleven. Ze waren misschien niet zo makkelijk om te dragen, maar zijn wel een feest om naar te kijken met hun rijkdom in tule, zilverdraad, glasparels en verschillende stoffen. De borduursels zijn naar de smaak rond 1900 beïnvloed door de mode uit het laatste kwartaal van de 18e eeuw, de zogenoemde Lodewijk XVI-stijl.

Toilette décolleté

De hoogte van de halslijn van het lijfje was vroeger bepalend voor de aanduiding van het hele toilet: toilette montante (hoog) toilette demi-montante (halfhoog) en toilette décolleté (laag). Het toilette montante was de aanduiding voor een hoge japon die bij zeer informele gelegenheden aan het hof gedragen werd. Bij gala gelegenheden werd aan het hof vooral het toilette décolleté voorgeschreven. Dit lijfje is daar een voorbeeld van, al zijn er later nog een nieuwe kraag, onderrand en mouwtjes aangezet.

Slepende kwesties

De sleep van koningin Wilhelmina door Sef VerstraatenZoals op de foto te zien is, werd ook aan de onderkant van de sleep extra aandacht besteed met een mooie rand van ruches als afwerking. De sleep kan eventueel aan het lint worden opgetild.
Wilhelmina heeft de hofsleep voor het eerst gedragen op een galabal in Schwerin in juni 1901. Zij was zeker de belle van het bal.
Het viel niet altijd mee om een sleep te dragen en er diende zeker mee geoefend te worden. Voor de dames van de hofhouding was dit nog moeilijker dan voor een koningin, omdat zij een vorstin nooit de rug mogen toedraaien en geacht werden om na een audiëntie de zaal achteruit lopend te verlaten.

Koningin Emma (1858-1934), de moeder van koningin Wilhelmina, kon zich bij een audiëntie nog maar net groothouden toen een dame ‘in haar buigingen verward raakte en na vergeefsche pogingen om op de been te blijven ineens op den grond zat’.

  • De sleep van koningin Wilhelmina (Foto Stef Verstraaten)
    Het galalijfje van koningin Wilhelmina (foto Stef Verstraaten)
    Het lijfje van koningin Wilhelmina (foto Stef Verstraaten)
De sleep van koningin Wilhelmina (Foto Stef Verstraaten)
foto vergroten
Het galalijfje van koningin Wilhelmina (foto Stef Verstraaten)
foto vergroten
Het lijfje van koningin Wilhelmina (foto Stef Verstraaten)
foto vergroten