Paleis Het Loo | Meesterwerk aangekocht
Bezoek nieuwe site U bevindt zich op de oude website van Paleis Het Loo. De disclaimer, cookieverklaring en privacyverklaring van de nieuwe website van Paleis Het Loo zijn ook van toepassing op deze archiefsite. Ik ga akkoord, sluit deze melding.
Sluiten

Meesterwerk aangekocht

donderdag 21 januari 2016 / door Hanna Klarenbeek

Onlangs heeft Paleis Het Loo een bijzonder schilderij kunnen verwerven van de beroemde 17e-eeuwse hofschilder Gerard van Honthorst. Zijn dubbelportret van Amalia van Solms en Charlotte de la Trémoïlle als Diana en Ceres is te zien in de Bedkamer van koningin Mary II.

Mooie start
Bij mijn start als conservator Schilderijen, Prenten en Tekeningen in maart dit jaar, viel ik met mijn neus in de boter. Op de grootste kunstbeurs van Europa, de TEFAF in Maastricht, werd een bijzonder schilderij uit de collectie van stadhouder Frederik Hendrik van Oranje en zijn vrouw Amalia van Solms aangeboden. Omdat Paleis Het Loo kunstwerken uit de stadhouderlijke collecties verzamelt, reisde ik in mijn eerste werkweek af naar Maastricht om dit schilderij te bekijken.

Het fraaie dubbelportret werd in 1633 geschilderd door de bekende Utrechtse kunstenaar Gerard van Honthorst (1592-1656). Hij was de favoriete schilder van Frederik Hendrik en Amalia. Zijn portretten van de Oranjes komen nauwelijks op de markt. Na het bezoek aan Maastricht wilden we alles van dit schilderij te weten komen, voordat we de aankoop ervan zouden overwegen.

Afb 1 (dubbelportret Honthorst)

Diana en Ceres

Het schilderij is een allegorisch dubbelportret. Rechts is Amalia van Solms (1602-1675) geportretteerd als de Romeinse jachtgodin Diana. Zij heeft een pijl en boog vast en haar kleding is geïnspireerd op een Romeins gewaad. De vrouwen zitten in een bosrijk landschap en lijken met hun honden te pauzeren na een jachtpartij. Ze krijgen fruit aangereikt van enkele engeltjes, zogenoemde ‘liefdewighjes’.

De vrouw links is Charlotte de la Trémoïlle (1599-1664), gravin van Derby, nicht van Frederik Hendrik. Volgens oude boedelbeschrijvingen is zij afgebeeld als een (jacht)nimf. Maar het fruit op haar schoot en de druiventros die zij vasthoudt, doen vermoeden dat zij ‘Ceres’ verbeeldt, de godin van de landbouw en de vruchtbaarheid.

Afb-2-(Honselaarsdijk)Honselaarsdijk
Bij een aankoop van een kunstwerk is de herkomstgeschiedenis  vaak net zo belangrijk als de voorstelling en de maker. Vermoedelijk kreeg Van Honthorst de opdracht voor dit schilderij van Amalia of Frederik Hendrik zelf, ter gelegenheid van het bezoek van Charlotte in 1632 aan haar oom en tante in Den Haag. Het portret kreeg een plaats in Huis Honselaarsdijk, het jachtslot van Frederik Hendrik en Amalia in Zuid-Holland.

Afb 3 (portret Amalia van Solms)Koning-Stadhouder Willem III, de grondlegger van Paleis Het Loo, was de kleinzoon van Frederik Hendrik en Amalia en erfde Honselaarsdijk en de inboedel, waaronder dit schilderij. Tijdens zijn regeerperiode hing het doek in de audiëntiekamer van zijn echtgenoot Mary II Stuart. Het werk bleef in de familie tot het rond 1795 verdween uit de stadhouderlijke verzamelingen. Het raakte lange tijd uit het zicht. In 1951 werd het geveild bij Christie’s Londen, om vervolgens weer te verdwijnen in particulier bezit. Dat het schilderij na al die jaren op de TEFAF opdook, is dus heel bijzonder.

Waardevolle aanvulling
De aankoop van dit meesterwerk is mogelijk gemaakt door bijdragen van de BankGiro Loterij, het Mondriaan Fonds, de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar A.M. Roeters van Lennep Fonds en haar Beatrijs de Rooy Fonds), het P.I.A.M. Eijkman – de Nerée tot Babberich Fonds en de opbrengsten van vrijwilligers van Paleis Het Loo. Deze aanwinst is een waardevolle aanvulling op onze collectie. Het schilderij hangt nu in de Bedkamer van koningin Mary II. In deze ruimte ontving zij haar gasten, net zoals dat ook op haar audiëntiekamer op Honselaarsdijk gebeurde. Dankzij dit schilderij kunnen we bezoekers niet alleen laten zien met welke pracht en praal Amalia en Frederik Hendrik zichzelf lieten afbeelden, maar tonen we ook de waarde die Willem en Mary hechtten aan deze portretten van hun voorouders door ze prominente plekken in hun paleizen te geven. Een bijzondere aankoop in mijn prille begin als conservator, ik hoop dat er zich in de toekomst nog eens zo’n mooie kans voordoet!

Bekijk ook mijn bijdrage op de website van Vereniging Rembrandt over zes schilderijen die met het portret van Amalia van Solms en Charlotte de la Trémoïlle in verband kunnen worden gebracht.

BGL_CORP_RGB Logo-Mondriaan-Fonds-drukwerk-NL2 logo_payoff_CMYK_vereniging-Rembrandt2

 

 

Honthorst

  • Het dubbelportret van Amalia van Solms en Charlotte de la Trémoïlle als Diana en Ceres.
    Huis Honselaarsdijk aan het begin van de 18e eeuw.
    Dit portret van Amalia van Solms uit het atelier van Gerard van Honthorst
  • Het dubbelportret in de Bedkamer van koning Mary II.
Het dubbelportret van Amalia van Solms en Charlotte de la Trémoïlle als Diana en Ceres.
In 1633 geschilderd door Gerard van Honthorst.
foto vergroten
Huis Honselaarsdijk aan het begin van de 18e eeuw.
Prent D. Stopendaal, na 1702, collectie Paleis Het Loo
foto vergroten
Dit portret van Amalia van Solms uit het atelier van Gerard van Honthorst
is te zien in de Schilderijengalerij van Paleis Het Loo. 1637-1649, bruikleen Haags Historisch Museum.
foto vergroten
Het dubbelportret in de Bedkamer van koning Mary II.
Foto: Tom Haartsen.
foto vergroten