Paleis Het Loo | Een prins gaat op reis en neemt mee
Bezoek nieuwe site U bevindt zich op de oude website van Paleis Het Loo omdat deze pagina nog niet op de nieuwe website van Paleis Het Loo bevindt. Sluit deze melding of bezoek de nieuwe website.
Sluiten

Een prins gaat op reis en neemt mee

donderdag 31 augustus 2017 / door Paul Rem

Na de vakantie komen veel mensen thuis met souvenirs. Prins Hendrik – de echtgenoot van Koningin Wilhelmina –  nam van zijn reis naar het voormalige Brits-Indië een aantal opvallende souvenirs mee.

Enkele jaren voor zijn huwelijk met Koningin Wilhelmina maakte Prins Hendrik (toen Hertog Heinrich genoemd) een lange reis. Hij had net zijn middelbare schooltijd achter de rug, toen hij in november 1894 met zijn mentor en een vriend op reis ging. Vóór die tijd was het gebruikelijk dat adellijke jonge jongens hun opleiding afrondden door met hun privéleraar een ‘Grand Tour’ te maken, met als einddoel Rome. Hendrik was niet zo’n groot studiehoofd. In plaats van zich te verdiepen in de klassieke oudheid koos hij voor een ‘doe-vakantie’. In het reisverslag, dat in het Koninklijk Huisarchief wordt bewaard, kunnen zijn sporen worden gevolgd.

Vanuit het Noord-Duitse Mecklenburg reisde Hendrik naar het Italiaanse Brindisi, waar het gezelschap scheep ging naar India, via het nog niet zolang daarvoor geopende Suezkanaal. In India, toen onderdeel van het Britse Rijk, maakte de jonge hertog excursies naar Bombay, Kasjmir en de beroemde Taj Mahal, toen al een toeristische trekpleister.

 

Krokodil

Op het eiland Ceylon (het huidige Sri Lanka) interesseerde Hendrik zich weliswaar voor de rubberplantages, maar het ging toch vooral om de jacht op wilde dieren. Tijdens een dagenlange tocht met gidsen, koelies en door ossen getrokken wagens werden buffels, slangen, olifanten en een jachtluipaard buitgemaakt. Een tegenstribbelende krokodil werd door Hendrik eigenhandig aan zijn staart uit het moeras getrokken…  Het begrip ‘beschermde diersoorten’ moest in de tijd van Prins Hendrik nog worden uitgevonden en jagen was een eeuwenoud privilege van vorsten en andere hooggeplaatsten. Jagen in Ceylon betekende een afwisseling op het jagen op herten en zwijnen in de Noord-Duitse wouden. Veel later zou Prins Bernhard, aanvankelijk óók jager op groot wild, aan de wieg staan van het Wereldnatuur Fonds, omdat men het belang begon in te zien van de bescherming van kwetsbare diersoorten. Dat bewustzijn was er onder vorsten in 1895 nog niet.

Na het avontuur in Ceylon zette men weer koers naar huis. Via Egypte, het toenmalige Palestina en Constantinopel, kwam men weer in Mecklenburg aan en was aan een reis van negen maanden een einde gekomen. Hendrik was inmiddels negentien jaar geworden en het werd tijd voor een militaire loopbaan in Berlijn. In Potsdam richtte hij zijn kamers in met zijn Indiase jachttrofeeën. In haar boek ‘Eenzaam maar niet alleen’ vertelt Koningin Wilhelmina dat Hendriks onderkomen door studievrienden het ‘Rüsselpalais’, het slurvenpaleis, werd genoemd, naar de olifantenslurven die aan de wanden hingen.

 

Trofeeën

Vijf jaar later werden Koningin Wilhelmina en Hertog Hendrik aan elkaar voorgesteld en niet lang daarna werd vanuit Paleis Het Loo hun verloving aangekondigd door Koningin-moeder Emma. Toen zij na hun bruiloft de wittebroodsweken op Het Loo doorbrachten, werden Hendriks kamers in orde gebracht. “Groot was de verrassing en bewondering toen alles later hier aankwam en er plaats voor moest gevonden worden in zijn kamer. Alle trofeeën maakten deze heel bijzonder en gezellig”, zo herinnerde Wilhelmina zich. Nu is ‘gezellig’ iets heel persoonlijks, maar opmerkelijk was het wel, die veelheid aan souvenirs.

 

Op Het Loo bleef de inrichting van twee vertrekken van Prins Hendrik bewaard. Het kleine Jachtkabinet, met het bureau van de prins, is vooral gewijd aan de jacht in Duitsland en op de Veluwe. Maar in de Zitkamer prijken vooral de exotische jachttrofeeën en de kunstvoorwerpen die hij op zijn ‘wereldreis’ had meegenomen.  De geprepareerde olifantspoten kregen koperen binnenbakken, zodat ze als prullenbak konden worden gebruikt. Een opgezette slurf werd een houder voor een lamp.

 

En midden in de ruimte ligt een kleine krokodil die zijn bek openspert. Is dit wellichthet dier dat door Hendrik aan zijn staart werd getrokken? In de Zitkamer valt ook meteen de enorme bruine beer op. Maar dit is geen souvenir van Hendriks reis naar India. Het is helaas niet bekend uit welk land de beer afkomstig is.

 

Wierookbranders

Op de smalle rand van de schoorsteenmantel staan de kleine bronzen beeldjes die Prins Hendrik ook van zijn reis meenam. Her en der staan tafeltjes die de prins kocht tijdens zijn reis. Het zijn geen bijzondere meubeltjes, maar stukken die in grote aantallen door ambachtslieden werden gemaakt en aan vermogende reizigers weren aangeboden. Op een tafel waarvan het onderstel uit het Midden-Oosten komt en het gegraveerd koperen blad gemaakt is door de Indiase School of Arts Jeypore, staan bronzen wierookbranders, geëmailleerde schaaltjes, een gebedsmolen, Turkse koffiekannetjes en koperen houders voor luciferdoosjes, in de ‘Oriënt’ vervaardigd voor de Europese markt. Een kamerscherm van notenhout, ingelegd met stukjes ivoor, moet door de prins op zijn terugreis, in de omgeving van Syrië, zijn aangeschaft.

Als echtgenoot van Koningin Wilhelmina zou Prins Hendrik nog vele malen buitenlandse reizen maken. Maar zo ver als de reis die hij als jonge hertog maakte, kwam hij niet meer. Maar gelukkig waren de souvenirs van zijn ‘wereldreis’ er nog!

 

  • Prins Hendrik in 1906
    De Zitkamer van prins Hendrik
    De lamp gemaakt van de olifantenslurf in de Zitkamer van prins Hendrik
  • De verlovingsfoto van koningin Wilhelmina en prins Hendrik in 1901
    Het Jachtkabinet van prins Hendrik in 1901
    De krokodil
  • De prullenbak gemaakt van een olifantspoot
    In de zithoek is de tafel met het gegraveerde blad uit India te zien
Prins Hendrik in 1906
Hans Hermann Weyl, collectie Koninklijke Verzamelingen
foto vergroten
De Zitkamer van prins Hendrik
Foto: Stef Verstraaten
foto vergroten
De lamp gemaakt van de olifantenslurf in de Zitkamer van prins Hendrik
Foto: Tom Haartsen
foto vergroten
De verlovingsfoto van koningin Wilhelmina en prins Hendrik in 1901
Foto: Wegner & Mattu
foto vergroten
Het Jachtkabinet van prins Hendrik in 1901
Foto: Sjef Verstraaten
foto vergroten
De krokodil
Foto: Tom Haartsen
foto vergroten
De prullenbak gemaakt van een olifantspoot
Foto: Angelique van den Eerenbeemd
foto vergroten
In de zithoek is de tafel met het gegraveerde blad uit India te zien
Foto: Tom Haartsen
foto vergroten