Paleis Het Loo | Reactie Paleis Het Loo op berichtgeving Meissen-servies
Bezoek nieuwe site U bevindt zich op de oude website van Paleis Het Loo omdat deze pagina nog niet op de nieuwe website van Paleis Het Loo bevindt. Sluit deze melding of bezoek de nieuwe website.
Sluiten

Reactie Paleis Het Loo op berichtgeving Meissen-servies

donderdag 22 mei 2014

Volgend op eerdere berichtgevingen vanuit de media over de herkomst van enkele serviesdelen uit de collectie van Paleis Het Loo Nationaal Museum volgt hieronder een uitgebreide toelichting. In de collectie van Paleis Het Loo bevindt zich een groot deel (ruim 170 serviesdelen) van het Meissenservies dat rond 1772 in Meissen voor Stadhouder Willem V is gemaakt. Het servies bestond oorspronkelijk uit meer dan 435 stukken en toont voorstellingen van steden en gebouwen in de Republiek en Nederlands Oost-Indië. In de periode van 1975 tot 1979 heeft het museum zes stukken van het servies aangekocht die afkomstig zijn uit de collectie van Herbert M. Gutmann, die is geveild op 12, 13 en 14 april 1934 in Berlijn. Twee sauskommen zijn in 1975 aangekocht bij kunsthandel Bernard Stodel in Amsterdam met steun van de Vereniging Rembrandt. Deze kommen tonen gezichten op Loenen en Maarsen. In de periode 1976-1977 heeft Paleis Het Loo, eveneens bij Bernard Stodel in Amsterdam, twee borden aangekocht met voorstellingen van het VOC-huis in Delft en het Huis Vegtvliet te Breukelen. In de periode 1978-1979 heeft het museum twee borden, met gezichten op de Catharijnepoort in Utrecht en de Lutherse kerk te Medemblik, verworven. Deze borden, afkomstig uit de W.B. Buma-collectie te Heemstede, zijn op verzoek van het museum in 1975 door Koningin Juliana voor het museum aangekocht. Ze werden vanaf de aankoop in bruikleen gegeven aan het museum. In 1979 eindigde de bruikleen en kon SKL de borden zelf aankopen voor het museum. De stukken zijn destijds te goeder trouw aangekocht door Paleis Het Loo in een tijd dat de discussie over roofkunst en het ruimhartige restitutiebeleid van de Nederlandse regering nog niet aan de orde was. De zes Gutmann-stukken van het Meissen-servies in de museumcollectie zijn als onderdeel van de Rijkscollectie eigendom van de Nederlandse staat. Om vast te stellen of de zes serviesdelen inderdaad ‘roofkunst’ betreffen, is uitvoerig onderzoek naar de omstandigheden waaronder de stukken geveild zijn noodzakelijk. De erven van Herbert M. Gutmann kunnen een verzoek tot restitutie indienen bij de minister van OCW. Dat verzoek is tot op heden nog niet gedaan. Wel heeft Paleis Het Loo Nationaal Museum inmiddels contact gehad met een officiële vertegenwoordiger van de erfgenamen. Indien de Restitutiecommissie de Nederlandse Staat adviseert de borden terug te geven, en de Staat neemt het advies over, dan zal de Staat de borden overdragen aan de rechtmatige erfgenamen.  

De afgelopen jaren heeft Paleis Het Loo, evenals veel andere Nederlandse musea, in het kader van het project Museale Verwervingen vanaf 1933 onderzoek gedaan naar de herkomst van de collectie om vast te stellen of er voorwerpen aanwezig zijn uit voormalig Joods bezit die op onrechtmatige wijze van eigenaar veranderden. Dit onderzoek bracht in 2012 een schilderij van koning Willem II te paard aan het licht dat geroofd Joods bezit betreft. Het museum heeft hierover in overleg met de onderzoekscommissie contact opgenomen met de nazaten en hen gewezen op de mogelijkheid om een restitutieverzoek in te dienen bij de minister van OCW. Gelet op het feit dat Paleis Het Loo ruim 160.000 objecten in beheer heeft waarvan een groot gedeelte van de oudere collectie qua herkomst nog niet volledig gedigitaliseerd is, is herkomstonderzoek zeer tijdrovend. Het onderzoek van de afgelopen jaren heeft zich allereerst gericht op die categorieën voorwerpen die het eerst in aanmerking lijken te komen, zoals schilderijen, tekeningen, meubelen en zilver. Het onderzoek gaat de komende jaren nog door. Het is dan ook zeker niet uitgesloten dat in de toekomst nog meer informatie naar voren komt over mogelijk dubieuze herkomst van collectiestukken. In alle gevallen zal het museum zeer serieus met deze informatie en eventuele claims omgaan. Om een zorgvuldige afwikkeling van dit onderzoek zo goed mogelijk te waarborgen zal Paleis Het Loo het bij deze persverklaring laten. Apeldoorn, 22 mei 2014.

  • Zes delen van het Meissen servies van Willem V
Zes delen van het Meissen servies van Willem V
Foto: Paleis Het Loo, W. Kluvers
foto vergroten